ll ประวัติ  ll ช่างสิบหมู่ ll แนวทางการจัดการเรียนการสอน ll คณะกรรมการ ll ภาพนักศึกษา  ll  ติดต่อ ll
--------------------------------------------------------------------------------------
                         

ประวัติงานช่างสิบหมู่  
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------
 

โดยอ้างอิงบทความ ของ ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนกาญจนาภิเษก(วิทยาลัยในวัง)    ดังนี้

      พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้ทรงมีพระราชดำริว่า   ขณะนี้ยังมีบุคคลอีกจำนวนมาก มีความตั้งใจจริง มีศรัทธาขวนขวายหาความรู้เป็นวิชาชีพใส่ตน  แต่ประสบปัญหาไม่มีความรู้พื้นฐานและทุนทรัพย์เพียงพอที่จะเข้าศึกษาต่อในสถาบันการศึกษาวิชาชีพ ระดับต่างๆได้   หากมีช่องทางช่วยเหลือบุคคลเหล่านี้ ให้มีความรู้วิชาชีพ ที่เขาปรารถนาย่อมจะเป็นประโยชน์ต่อสังคมประเทศชาติได้ ประกอบ กับในวาระที่ สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี   ทรงเป็นองค์ประธาน ในการปฏิสังขรณ์ ซ่อมบำรุงพระบรมมหาราชวัง เนื่องในงานเฉลิมฉลอง ๒๐๐ ปี  กรุงรัตนโกสินทร์      ทรงเห็นว่า การก่อสร้างตกแต่งมหาปราสาทราชมณเฑียร พระตำหนักเรือนหลวง  โบสถ์วิหารและสิ่งก่อสร้างอื่นๆ  ตลอดจนการจัดทำเครื่องราชูปโภคที่ใช้ในวังล้วนแล้วแต่ใช้วิชาช่างสิบหมู่             

ซึ่งผลงานทางด้านวิชาการช่างสิบหมู่นี้เองที่ทำให้สิ่งก่อสร้างดังกล่าวมีความสวยงาม ประณีตบรรจงและบ่งบอกถึงเอกลักษณ์ของความเป็นไทย แต่เป็นที่น่าเสียดายที่สิ่งก่อสร้างด้านงานช่างสิบหมู่ที่ยังปรากฏอยู่ในปัจจุบัน บางส่วนได้ชำรุดทรุดโทรมลงไปเป็นจำนวนมาก ซึ่งถ้าจะมีการบำรุงรักษาหรือทำการปฏิสังขรณ์ จำเป็นต้องอาศัยฝีมือ วิชาช่างสิบหมู่เช่นเดียวกัน แต่ผู้ที่มีความรู้ความชำนาญในวิชาช่างสิบหมู่ในปัจจุบันมีจำนวนน้อย       ไม่เพียงพอแก่การดำเนินการปฏิสังขรณ์สิ่งก่อสร้างต่าง ๆ  ได้อย่างทั่วถึง หากไม่มีการถ่ายทอด หรือ ฝึกอบรมวิชาช่างสิบหมู่ ให้แก่อนุชนรุ่นหลังแล้ว   ก็ย่อมจะเป็นการยากที่จะรักษาศิลปวัฒนธรรมที่มีคุณค่ายิ่งของไทยให้ปรากฏต่อชาวโลกได้อีกต่อไป     

จากพระราชดำริที่จะอนุรักษ์และเผยแพร่วิชาความรู้ที่เคยฝึกฝนกันแต่ในระดับชาววัง เรื่องการอนุรักษ์ศิลป
วัฒนธรรมอันทรงคุณค่ายิ่งของคนไทย เพื่อให้ปรากฏกว้างขวางออกมาสู่ประชาชนชาวไทย   

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้ทรงให้ดำเนินการฟื้นฟูวิชาชีพช่างฝีมือ ที่เรียกว่า ช่างสิบหมู่ ขึ้นในพระบรมมหาราชวัง ชื่อว่า “ วิทยาลัยในวังหญิง ”               สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โปรดฯให้ใช้บริเวณอาคารเรือนห้องเครื่อง    สมเด็จพระศรีสวรินทิราบรมราชเทวี พระพันวัสสาอัยยิกาเจ้า เป็นสถานที่เรียน ต่อมาจำนวนนักเรียนเพิ่มขึ้นทำให้สถานที่คับแคบ ในปี พุทธศักราช ๒๕๓๒  จึงโปรดฯ ให้ย้ายมายังอาคารพระตำหนัก  พระองค์เจ้าอาทรทิพยนิภาฯ      พระตำหนักแห่งนี้จึงมีชีวิตชีวาขึ้นอีกครั้ง และ ทรงความสำคัญยิ่งด้วยเป็นเสมือนหนึ่งสะพานเชื่อมโยงอดีตกับปัจจุบันมิให้ขาดจากกันไป

 หลังจากที่ วิทยาลัยในวังหญิง ถือกำเนิดขึ้นได้ ๓ ปี วิทยาลัยในวังชายก็ได้รับการจัดตั้งขึ้นในเขตพระบรมมหาราชวังด้วยเช่นกัน โดยได้รับพระราชทานพระราชานุญาติให้ใช้อาคารหออุเทศทักษิณา เป็นอาคารเรียน ตลอดทรงมีพระเมตตา พระราชทานพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ สนับสนุนการดำเนินการต่างๆของโรงเรียน นอกจากนั้น  ยังทรงเอาพระทัยใส่ติดตาม รวมทั้งพระราชทานวินิจฉัยเกี่ยวกับเรื่องต่าง ๆ เพื่อเป็นแนวทางในการปฏิบัติงาน   อีกทั้งได้เสด็จพระราชดำเนินเพื่อพระราชทานวุฒิบัตร แก่นักศึกษาที่จบหลักสูตรวิชาชีพเป็นประจำทุกปี  ตั้งแต่ปีการศึกษา ๒๕๓๒ เป็นต้นมา

            วิทยาลัยในวังชาย ได้มีโครงการขยายตัวสู่ภายนอก โดยกรมการศึกษานอกโรงเรียนเป็นผู้รับผิดชอบดูแล ก่อตั้งเป็นศูนย์การศึกษานอกโรงเรียนกาญจนาภิเษก(วิทยาลัยในวัง) โดยเปิดสอนวิชาช่างประดับมุกก่อน จัดตั้งขึ้นเพื่อจัดฝึกอบรมถ่ายทอดวิชาช่างสิบหมู่อีกทั้งเพื่อเป็นการเฉลิมพระเกียรติ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวเนื่องในมหามงคลวโรกาสเถลิงถวัลย์ราชสมบัติปีที่ ๕๐

ความหมายงานช่างสิบหมู่

ช่าง หมายถึง ผู้ทำงานด้วยมือ ใช้แรงงานสร้างสรรค์งานศิลป์ออกมา ในสมัยโบราณช่างมีปัญญาล้ำเลิศ สามารถเนรมิตสร้างผลงานศิลปะซึ่งในปัจจุบันยากที่จะกระทำได้

สิบ ยังไม่อาจตีความได้แน่ชัด บางท่านก็ว่ามาจากคำว่า “สิปปะ” ในภาษาบาลี ซึ่งหมายถึง ศิลปะนั้นเอง บางท่านว่าหมายถึง สิบๆ ซึ่งเป็นวิธีการเรียกรวมๆ ในสิ่งที่ยากแก่การนับ คือช่างเป็นสิบๆหมู่

หมู่ หมายถึง กลุ่ม พวก หรือหมวด

ช่างสิบหมู่ หมายถึง กลุ่มช่างผู้ทำงานด้วยมือ ใช้แรงงานสร้างสรรค์ผลงานศิลปะไทยโบราณ ซึ่งอาจจะมาอยู่รวมกลุ่มกันตามความถนัดเป็นสิบๆกลุ่ม ซึ่งก็ไม่ได้หมายความว่างานช่างศิลปะไทยโบราณมีสิบอย่างเท่านั้น

ประเภทของงานช่างสิบหมู่

๑.หมู่ช่างเขียน       ๖.หมู่ช่างรัก

๒.หมู่ช่างแกะ            ๗.หมู่ช่างหุ่น

๓.หมู่ช่างสลัก            ๘.หมู่ช่างบุ

๔.หมู่ช่างปั้น              ๙.หมู่ช่างกลึง

๕.หมู่ช่างปูน              ๑๐.หมู่ช่างหล่อ

________________